خار پاشنه چیست و چگونه آن را درمان کنیم؟

پاشنه پا نقش مهمی در تحمل وزن بدن هنگام راه‌رفتن دارد؛ ازاین‌رو هرگونه آسیب یا مشکل در این ناحیه می‌تواند حرکت را دشوار و حتی دردناک کند. یکی از عوارضی که ممکن است پاشنه را تحت‌ تاثیر قرار دهد، خار پاشنه است. این عارضه به دلیل تجمع رسوبات کلسیمی روی استخوان پاشنه شکل می‌گیرد و به‌صورت برجستگی‌های کوچک ظاهر می‌شود.

فشار و کشیدگی مداوم رباط‌های متصل به استخوان پاشنه می‌تواند موجب ایجاد این رسوبات شده و در برخی موارد باعث پارگی‌های جزئی یا حتی جدا شدن رباط از استخوان شود. خار پاشنه یکی از عوارض رایج پا محسوب می‌شود و بر اساس آمارها، از هر ۱۰ فرد بزرگسال، یک نفر به این مشکل دچار است. بااین‌حال، بسیاری از افراد از وجود آن بی‌خبر هستند، زیرا این برجستگی همیشه همراه با درد نیست و حتی ممکن است درد به طور مقطعی بروز کند.

خار پاشنه اغلب در کنار بیماری‌های دیگر پا مانند التهاب کف پا مشاهده می‌شود. التهاب فاشیای کف پا که یک نوار ضخیم بافتی است و از استخوان پاشنه تا انگشتان امتداد دارد، می‌تواند همراه با خار پاشنه ایجاد شود. حدود نیمی از افراد مبتلا به خار پاشنه با ورم کف پا نیز درگیر هستند. برخی از پزشکان حتی این ۲ عارضه را به‌جای یکدیگر به کار می‌برند. در این مقاله از پزشکبان، قصد داریم دررابطه‌با راه‌های پیشگیری و درمان خار پاشنه اطلاعات جامعی در اختیار شما قرار دهیم و علائم این عارضه را بررسی کنیم.

خار پاشنه چیست؟

خار پاشنه، یک برجستگی استخوانی ناشی از رسوب کلسیم است که در ناحیه بین پاشنه و قوس کف پا رشد می‌کند. این مشکل ممکن است بدون علت مشخصی ایجاد شود یا در نتیجه‌ بیماری‌های زمینه‌ای بروز کند. ظاهر این خار، تیز، قلاب‌مانند و حتی طبقه‌ای دیده می‌شود. محل رشد خار پاشنه، زیر پاشنه پا به سمت قوس پا است. در تصویربرداری رادیولوژیکی، این برجستگی می‌تواند تا ۱.۲۵ سانتی‌متر طول داشته باشد، اما اگر در تصاویر قابل مشاهده نباشد، پزشک آن را به‌عنوان سندرم خار پاشنه تشخیص می‌دهد.

علت اصلی درد پاشنه، خود خار پاشنه نیست، بلکه التهاب طولانی‌مدت فاشیای کف پا است. در برخی موارد، ممکن است التهاب وجود داشته باشد، اما خار پاشنه تشکیل نشود، درحالی‌که فرد همچنان درد شدیدی احساس می‌کند. کشیدگی بیش از حد فاشیا، عامل اصلی درد مرتبط با خار پاشنه است.

نکته‌ قابل‌توجه این است که حتی پس از درمان التهاب، برجستگی استخوانی ممکن است باقی بماند، اما دیگر دردی ایجاد نکند. تقریباً نیمی از کسانی که به التهاب فاشیای پلانتار دچار هستند، خار پاشنه نیز دارند؛ اما در بیشتر موارد، این برجستگی آن‌قدر کوچک است که از زیر پوست قابل لمس نیست.

علت خار پاشنه چیست؟

خار پاشنه اغلب بر اثر فشار و کشیدگی بیش از حد فاشیای کف پا به وجود می‌آید. این کشیدگی مداوم می‌تواند باعث آسیب‌دیدگی بافت‌های نرم اطراف پاشنه شود. بدن در واکنش به این آسیب، شروع به رسوب کلسیم در ناحیه زیر پاشنه می‌کند که در نهایت موجب تشکیل خار پاشنه می‌شود. علاوه بر این عامل، برخی شرایط دیگر نیز می‌توانند زمینه‌ساز این مشکل شوند:

• پیاده‌روی مداوم و طولانی‌مدت به‌ویژه روی سطوح سختی مثل آسفالت
• دویدن و پریدن‌های شدید و مکرر به‌خصوص در ورزشکاران
• کشیدگی طولانی‌مدت عضلات
• ساییدگی مفاصل در اثر افزایش سن و کاهش بافت چربی زیر پاشنه
• اضافه‌وزن و افزایش کشش و فشار بر فاشیای کف پا
• استفاده از کفش نامناسب
• آرتریت واکنشی و التهاب مفاصل
• برآمدگی استخوانی اسکلتی
• بیماری قلاق کف پا یا فاشیای پلانتر
• تغییرات هورمونی در دوران بارداری یا یائسگی

علائم خار پاشنه چیست؟

خار پاشنه اغلب با احساس درد در ناحیه پاشنه همراه است که یکی از رایج‌ترین نشانه‌های این عارضه محسوب می‌شود. پزشکان در صورت مشاهده‌ علائم مرتبط، برای تشخیص دقیق ممکن است تصویربرداری با اشعه ایکس را توصیه کنند، زیرا تنها از طریق تصویر رادیوگرافی می‌توان به طور قطعی وجود خار پاشنه را تأیید کرد.

تمامی افراد مبتلا، نشانه‌های یکسانی را تجربه نمی‌کنند. برخی ممکن است هیچ‌گونه ناراحتی یا دردی نداشته باشند و تنها در هنگام انجام عکس‌برداری برای بررسی مشکلات دیگر، از وجود این وضعیت مطلع شوند. علائم احتمالی خار پاشنه شامل موارد زیر است:

• درد تیز و ناگهانی در پاشنه‌ پا هنگام ایستادن در صبح، مشابه حس فرو رفتن چاقو.
• درد مبهم و مداوم در طول روز که ممکن است با فعالیت بیشتر تشدید شود.
• تورم و التهاب در ناحیه‌ جلوی پاشنه.
• احساس گرما و حرارت در قسمت آسیب‌دیده.
• برآمدگی کوچک استخوانی زیر پاشنه که در تصاویر رادیولوژی قابل مشاهده است.

عوارض خار پاشنه

خار پاشنه پا می‌تواند بر شیوه راه‌رفتن شما تاثیر بگذارد و در مواردی موجب تغییر در نحوه حرکت شود. این تغییرات ممکن است به‌مرور باعث ناراحتی یا مشکلاتی در ناحیه زانو، لگن و کمر شوند. علاوه بر این، شدت یافتن درد می‌تواند کیفیت زندگی را کاهش دهد؛ زیرا فرد ممکن است به دلیل ناراحتی ناشی از آن، از انجام برخی فعالیت‌ها و ورزش‌های روزمره خودداری کند.

درصورتی‌که درمان خار پاشنه به جراحی نیاز داشته باشد، لازم است به عوارض احتمالی آن توجه کنید. برخی از این عوارض شامل افزایش درد، بروز عفونت، ایجاد لخته‌های خونی و خونریزی هستند. به همین دلیل، توصیه می‌شود که با یک جراح باتجربه مشورت کنید تا درباره مزایا و خطرات این روش درمانی آگاه شوید و انتخابی مناسب برای شرایط خود داشته باشید.

راه‌های تشخیص خار پاشنه

خار پاشنه را می‌توان با روش‌های مختلفی تشخیص داد که از بررسی‌های اولیه تا استفاده از تکنیک‌های تصویربرداری را شامل می‌شود. در ابتدا، پزشک با معاینه محل درد، علائم مرتبط را ارزیابی می‌کند. این بررسی ممکن است شامل آزمایش‌های فیزیکی مانند ایستادن روی یک پا یا قدم‌زدن کوتاه‌مدت باشد تا میزان تاثیرگذاری این مشکل بر حرکت فرد مشخص شود.

آزمایشات تصویربرداری خار پاشنه

متخصصان پا برای تشخیص خار پاشنه، علاوه بر معاینه فیزیکی، ممکن است از آزمایشات تصویربرداری نیز استفاده کنند. یکی از این روش‌ها، گرفتن عکس اشعه ایکس از پا است. ازآنجایی‌که خار پاشنه یک زائده استخوانی است، در تصاویر اشعه ایکس به‌وضوح قابل مشاهده خواهد بود و متخصص پا می‌تواند آن را از ساختار طبیعی استخوان‌های پا تشخیص دهد.

خارهای پاشنه که در عکسبرداری با اشعه ایکس دیده می‌شوند، اغلب حداقل ۶ ماه رشد کرده و حدود ۱.۲ اینچ از استخوان پاشنه بیرون زده‌اند.  علاوه بر این پزشک ممکن است خارهای استخوانی دیگری را نیز در پا مشاهده کند که هیچ دردی ایجاد نمی‌کنند، زیرا تنها خارهایی دردناک می‌شوند که باعث التهاب یا ایجاد پینه در بافت‌های اطراف شده باشند.

برای تشخیص خار پاشنه، علاوه بر تصویربرداری با اشعه ایکس، روش‌های دیگری نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. ام‌آرآی (MRI)  یکی از دقیق‌ترین شیوه‌های تصویربرداری است که جزئیات کاملی از بافت‌های نرم و استخوان‌ها ارائه می‌دهد و می‌تواند التهاب فاشیای کف پا، پارگی‌های جزئی در این ناحیه و دیگر مشکلات مرتبط را نشان دهد. البته، این روش نسبت به سایر گزینه‌ها هزینه بالاتری دارد و ممکن است برای همه افراد مناسب نباشد. یکی دیگر از روش‌های تشخیصی سونوگرافی است که با استفاده از امواج صوتی، پزشک می‌تواند تصاویر دقیقی از بافت‌های نرم بدن دریافت کند.

روش های درمان خار پاشنه

جراحی خار پاشنه تنها گزینه‌ای است که می‌تواند این مشکل را به طور کامل برطرف کند، اما اغلب پزشکان آن را به‌عنوان آخرین راه‌حل در نظر می‌گیرند. این روش زمانی توصیه می‌شود که بیمار به سایر درمان‌های موجود پاسخ مناسبی نداده باشد. دلیل این احتیاط، احتمال بروز درد مزمن پس از عمل است. در ادامه، برخی از روش‌های رایج درمان خار پاشنه را توضیح داده‌ایم.

درمان خار پاشنه پا بدون جراحی

برای درمان خار پاشنه، چندین روش خانگی و پزشکی وجود دارد که می‌توانند به کاهش درد و بهبود وضعیت کمک کنند. اولین قدم، استراحت و تغییر سبک زندگی است. اجتناب از فعالیت‌هایی که فشار زیادی به پا وارد می‌کنند، نقش مهمی در کاهش علائم دارد. همچنین، استفاده از کمپرس سرد می‌تواند ناحیه آسیب‌دیده را بی‌حس کرده و تورم را کاهش دهد. توصیه می‌شود چند بار در روز، هر بار به مدت ۲۰ دقیقه، این روش را به کار بگیرید.

از نظر دارویی، برخی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند آسپرین و ایبوپروفن به کاهش درد کمک می‌کنند، اما مصرف آن‌ها باید با مشورت پزشک انجام شود، زیرا ممکن است برای همه افراد مناسب نباشند. در مواردی که درد شدید است، پزشک تزریق داروهای ضدالتهاب مانند کورتیکواستروئیدها را توصیه می‌کند.

فیزیوتراپی و تمرین‌های کششی نیز از روش‌های مؤثر درمان خار پاشنه محسوب می‌شوند. انجام حرکات مناسب در زمان‌بندی صحیح، می‌تواند در بهبود این مشکل نقش داشته باشد؛ بنابراین مشورت با پزشک یا فیزیوتراپیست ضروری است. علاوه بر این، استفاده از کفی‌های مناسب برای کفش باعث توزیع متعادل فشار در کف پا می‌شود و به کاهش درد کمک می‌کند.

درمان خار پاشنه با دستگاه شاک ویو تراپی

شاک ویو تراپی یکی از موثرترین راهکارهای درمان خار پاشنه پا محسوب می‌شود. در این روش غیرتهاجمی، پزشک با استفاده از دستگاه مخصوص، امواج صوتی پرقدرت را به ناحیه آسیب‌دیده هدایت می‌کند. امواج شاک ویو به‌آرامی از طریق ژل رسانا به پوست منتقل شده و با برخورد به بافت آسیب‌دیده، فرایند بهبودی را تحریک می‌کنند. این درمان تنها چند دقیقه زمان می‌برد و اغلب پس از گذشت چند روز، کاهش درد در ناحیه پاشنه را احساس خواهید کرد.

میزان موفقیت این روش در افراد مختلف متفاوت است و برخی بیماران پاسخ درمانی بهتری دریافت می‌کنند. بااین‌حال، پزشکان اغلب از شاک ویو تراپی به‌عنوان یک گزینه پیشگیرانه استفاده می‌کنند تا در صورت امکان، از انجام جراحی جلوگیری کنند. این تکنیک می‌تواند جایگزینی مناسب برای روش‌های درمانی تهاجمی باشد و به بهبود علائم خار پاشنه کمک کند.

پیشگیری از خار پاشنه

خار پاشنه یکی از مشکلات رایج پا است که با رعایت چند نکته ساده می‌توان از بروز آن جلوگیری کرد. استفاده از کفش‌های فاقد قوس یا کفش‌هایی با پاشنه بسیار بلند می‌تواند احتمال ابتلا به این مشکل را افزایش دهد. ازاین‌رو پوشیدن کفش مناسب که از قوس پا حمایت کرده و فشار متعادلی بر پاشنه وارد کند، تاثیر زیادی در پیشگیری از این عارضه دارد. همچنین، گرم‌کردن بدن و انجام حرکات کششی پا قبل از ورزش باعث انعطاف‌پذیری عضلات و کاهش فشار بر ناحیه پاشنه می‌شود. حفظ تناسب‌اندام نیز نقش مهمی در کاهش خطر خار پاشنه دارد.

سوالات متداول در مورد خار پاشنه